Bir Aşk Hikâyesi

Söylence Gibi, Ama Gerçek… 

 

Bir kere duyanların bir daha bir daha dinlemek istedikleri müzikler vardır; benim için bunlardan biri, daha çok Rodrigo’nun Gitar Konçertosu diye bilinen eserdir. İspanyol besteci Joaquín Rodrigo’nun (Vidre, 1901 – 1999). II. Dünya Savaşı’nın (1939 – ’45) patlak verip bunalımlı yıllara koşacağının belli olduğu sıkıntılı günlerde 1939’da bestelemiş. Özgün adı Concierto de Aranjuez. 

Bir piyanist olan klasik müzik bestecisi Rodrigo’nun konçertosunu gitar üzerine inşa etmesini pek doğal, pek anlamlı bulurum: gitar deyince flamenkonun, flamenko denince Endülüs’ün akla gelmemesi mümkün mü? 

Yahya Kemal ne demiş bir şiirinde? “Zil, şal ve gül. Bu bahçede raksın bütün hızı… / Şevk akşamında Endülüs üç defa kırmızı…” Ve Münir Nurettin’in bestesi: Endülüs'te Raks (Zil, Şal ve Gül: Kürdîlihicazkâr şarkı ~sofyan – yürük semaî). 

Rodrigo’nun Gitar Konçertosu’nu dinledikten sonra, “Endülüs’te raks”ın dile getirildiği bu iki eserde de –ilkinde adıyla ve müzikte de sesiyle– gitarın yer almayışının, bende bir eksiklik duygusu uyandırdığını belirtmeden geçemeyeceğim… Ve bendeki bu duruma da çok hayret ederim; zira, “gitar” adının gitardışı sesler veren çalgılara da verilmiş olması, beni bu sazdan uzaklaştırmış gibidir. İşte, Concierto de Aranjuez’dir gitarın özgün sesiyle buluşturan beni…

Aşk hikâyesine gelince… 

Joaquín Rodrigo Vidre, küçüklüğünde, daha üç yaşındayken difteri hastalığına yakalanıyor ve gözleri görmez oluyor. Sekiz yaşındayken müziğe olan ilgisi belirginleşiyor, bunun üzerine solfej öğrenmeye, piyano ve keman eğitimi almaya başlatılıyor. 

Derken İspanya’da iç savaş ve II. Dünya Şavaşı… Savaş rüzgârları Rodrigo’u Fransa’ya atar. Geleceğin ünlü bestecisinin bu yeni ülkesinde yolu, önce, Fransız besteci Paul Abraham Dukas’ya çıkıyor. “Üstat” payeli bu müzik eğitimcisi bestecinin öğrencisi olmak, ona çok şey katacaktır. 

Öte yandan, Rodrigo, artık besteleriyle tanınan bir kimsedir de. Ve 32 yaşında bir üniversite öğrencisiyken tanışmış olduğu kızla, Victoria Kamhi’yle yolları bir kere daha kesişiyor… Kamhi, İspanya’daki zamanın yönetim erkinin 1492 yılında aldığı bir karar üzerine bu ülkeden kovulan Yahudilerden Osmanlı ülkesine gelen bir ailenin kızı; Sefarad Yahudilerinden… Yani, bugünkü anlatımla Türkiyeli; ülkemizin vatandaşı…

Bu gerçek hikâyenin devamı şöyle gelişiyor: 

Kamhi gönlünü Rodrigo’ya, bestecimiz de bu Türk kızına kaptırıyor. Rastlantı bu ya, kızımız da tanınmış bir müzisyendir ve geleceğini hiçe sayarak sevdiği kişinin yardımcılığını yapmaya başlıyor; iki müzisyen evleniyorlar ve Kamhi, son nefesine kadar hep eşiyle oluyor.  

*

Rodrigo “dünya gözüm” dediği karısından iki yıl sonra ölecektir. Karısının yanına gömülmesini vasiyet etmiştir; öyle de olur. Mezarları, Madrid’de Aranjuez mezarlığında. Ve Rodrigo’nun o eseri adını bu yerden almakta: Concierto de Aranjuez (Aranhues Konçertosu).

*   *   *

Ne dersiniz, bu gerçek hikâye, “bir söylence” denmeyi hak etmiyor mu? 

 

İnal Karagözoğlu

Yarımca, 15 Mayıs 2020 Cuma 

 

______________________________
Not: Bu yazıyı hazırlamada, Aycan Aytöre imzasıyla https://adasanat.wixsite.com/maviyazi/rodrigonungitarkoncertosu adresinde 15 Ekim 2016’da yayımlanmış olan Rodrigo’nun Gitar Konçertosu yazısından yararlandım.
 

Meraklısına not: 

Yazıda adı geçen  müzikler için: 

Concierto de Aranjuez: 

Rafael Kubelik çalıyor » https://www.youtube.com/watch?v=erwLhFO2f88

  

Endülüs’te Raks (Zil, Şal ve Gül):

Münir Nurettin Selçuk söylüyor » https://www.youtube.com/watch?v=9viIsMhv25M

 © 2020 İK

{lang: 'tr'}

Post a Comment

Improve the web with Nofollow Reciprocity.