“Hıfzıssıhha” Kelimesi

Biz Onu Unutalı Çok Oldu; Artık “Hijyen” Aşağı, “Hijyen” Yukarı…

 

Çirkin bir laf etmemek için şöyle söyleyeyim, bir işin suyunu çıkarmakta üstümüze yok. En son misal, şu adının “Corona virüs” mü, “Coronavirus” mu, “Corona virüsü” mü olduğuna; bu sözün bir özel isim mi yoksa sıradan bir ad mı olduğuna; bitmedi: sözün içerisindeki son seslinin (sesli harfin yani) /u/ mu yoksa /ü/ mü olduğuna bir türlü ortak karar veremediğimiz ölümcül hastalık yapıcı yaratık. Herkes ayrı telden çalıyor…

Dün, sağ olsun, üst komşumuz uğradı; markete gidiyormuş, bize de bir şeyler lazım mıymış. Sesini duymasaydım soyguna uğradık sanacaktım: tebdil-i kıyafet vaziyette… Maske, hadi neyse, naylon poşete girmiş garibim… Heymiş? Corona’ya karşı bir dizi tedbir almışmış… Yahu, alacağın ekmeğin fırından (“fırın” olan fırından) çıkıp marketteki dolaba girinceye kadar başına neler geldiğini biliyor musun sen!? Ben Maşukiye’de öğretmenken, öğretmen emeklisi bir ablamız vardı; kendisi kızkardeşinden, kızkardeşi ondan titiz, temizlik hastası hanımlar… Abladan duymuştum, 17 gaz tenekesi suyla yıkanırlarmış; suyu da bahçedeki kuyudan çekiyorlar… Niye 17 de mesela 16 ya da 18 değil? Açıklaması yok. Ben. 17 asal sayı da onun için herhalde, diye düşünmüştüm, ama 11, 13 ve 19 da asal; hadi, 11 az, 13 uğursuz, 19’un nesi var? Anlamak mümkün değil! 

Her neyse, Maşukiye gerilerde kaldı; şunu diyecektim: bu kızkardeş hanımlar, kendi elleriyle fırından yeni çıkmış dumanı üstünde ekmeği, sabunlu bezle silip, yer ocağı ateşinde kurutmadan evdeki ekmek kabına koymazlardı. Çok zaman önce rahmetli olmuş olan hocanım ile kardeşi için “iyi ki bugünlere yetişmediler” diyeceğim de dilim varmıyor; ecelin şakası mı olur?

Hıfsızzıhha Ve İki Yazı

Başlıktaki söze gelince: “hıfz”, “korumak” demek; “sıhha(t)” da sağlık”; Arapça dilinde tamlama yapılmış: “sağlık koruması”, “sağlığın korunması”; yani, “sağlıklı bir hayat için alınan önlemler, bu amaçla vücudun, çevrenin temiz tutulması konusunda alınan önlemler; sağlık bilgisi, hijyen (Fr. hygiène)”. 

Söz “hıfzıssıhha”dan açılınca da şu iki yazıyı okumak, konuyu tamamlayıcı olacak:

COVID-19, halk sağlığı ve Nusret Fişek

» http://www.cumhuriyet.com.tr/yazarlar/emre-kongar/covid-19-halk-sagligi-ve-nusret-fisek-1730941

Hıfzıssıhha 93 yaşında, 17 farklı tip aşı geliştirmişti

» https://www.cumhuriyet.com.tr/yazarlar/orhan-bursali/hifzissihha-93-yasinda-17-farkli-tip-asi-gelistirmisti-1730185

Son olarak…

Bilmem, bu yazılardaki satılar, “eski Türkiye’nin dikili bir ağacı bile olmadığı”na inanalara bir şeyler söyler mi?

 

İnal Karagözoğlu

4 Nisan 2020, Cumartesi

 

© 2020 İK

{lang: 'tr'}

Post a Comment

Improve the web with Nofollow Reciprocity.