İş Bankası Nasıl Kuruldu?

Kısa Bir Bilgi Notu

 

Son günlerin çalkantıları arasında, Türkiye İş Bankası AŞ (TİB) payları konusundaki çıkışlar da var. Bilindiği gibi, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Macaristan’a yaptığı ziyaretten yurda dönüşünde uçakta yaptığı açıklamada, Atatürk’ün İş Bankası’ndaki paylarının Cumhuriyet Halk Partisi’nce (CHP) takibi konusunda, “Bu vasiyetin Hazine’ye devrini gerçekleştirelim. MHP’li arkadaşlarla birlikte yapılacak bir yasal düzenlemeyle bu işin yoluna koyulabileceği kanaatindeyim” demişti (Bkz. 11 Ekim 2018 tarihinde basın-yayında yer alan haberler ile bu konudaki gelişmelere ilişkin haberler [örn. https://www.sozcu.com.tr/2018/ekonomi/erdogandan-bir-is-bankasi-cikisi-daha-2673907/ ]).

 

İş Bankası Nasıl Kurulmuştu?

 

Benim bu konudaki bilgilerim özetle şunlar:


Kemal Atatürk, 26 Ağustos 1936 tarihinde yaptığı bir konuşmada, “İş Bankası kurumu, Cumhuriyet tarihinde ekonomi bakımından başlı başına yer alacaktır. Bu kurum, naçiz bir servetin bile ekonomik hayatta ferd menfaatlerine hasrolunmayıp ulus menfaatine hasredilmesinden çıkabilecek olan büyük neticeleri, az bir zamanda ve bahusus yepyeni bir devlet kuruluşunun türlü inkılap güçlükleri içinde âlemşümul bir surette fi’len göstermiştir” demiştir. 

Atatürk’ün dediklerinin anlaşılamayacak yanı pek yok; yine de, zorlananlar olabilir, diye, Gazi’nin sözlerini günümüzde yaygın olarak kullanılan kelimelerle şöyle yazabilirim: 

“İş Bankası kurumu, Cumhuriyet tarihinde ekonomi bakımından başlıbaşına yer alacaktır. Bu kurum, önemsiz bir varlığın bile ekonomik yaşamda bireylerin yararlarına değil de ulus yararına kullanılmasından çıkabilecek olan büyük sonuçları, az bir zamanda ve özellikle de yepyeni bir devlet kuruluşunun türlü dönüşüm güçlükleri içinde evrensel bir biçimde fiilen (eylemli olarak) göstermiştir.”

● Türkiye İş Bankası, genç Türkiye Cumhuriyeti’nin bir “çocuğu” olarak hayat bulmuş bir kurum… Servet-i Fünun dergisi, Banka’ya ayırdığı Eylül 1928 tarihli özel sayısında, “Türkiye İş Bankası cumhuriyetin çocuğudur” diyor.

● K. Atatürk, 1924 yılı Mayıs ayında, Mübadele, İmar ve İskân Bakanlığı’nda görevli olan Celal Bayar’a “bir milli banka kurma” düşüncesini açıyor. Bayar, Doyçe Oryentbank’ın eski memurlarındandır. Ve K. Atatürk, Bakanlar Kurulu’nun aynı ay yaptığı bir toplantıda da, “vatanı kurtaracak ve yükseltecek tedbirlerin başında olarak halkın doğrudan doğruya itibar ve itimadından doğup meydana gelen, tam manasile modern ve milli bir banka kurma” kararını bildiriyor ve kurulacak bu yeni kuruma “İş Bankası” adını veriyor. (Cemal Kutay’ın, 1939’da yayımladığı Celal Bayar kitabının 1. cildinde anlattıklarından.)

● İş Bankası’nın kurucu genel müdürü Celal Bayar, 11 Mayıs 1982 günü, o tarihte Banka’nın kültür ve sanat danışmanı olan eski yönetim kurulu üyelerinden gazeteci İbrahim Cüceoğlu’yla Türkiye İş Bankası’nın süreli yayınlarından iç yayın organı İş Dergisi için yapılan görüşmede, Banka’nın kuruluşuna ilişkin anılarını anatırken şunları söylüyor: “Biz bismillah dedik işe koyulduk. Atatürk, ‘Git Osmanlı Bankası’ndan 250 bin lirayı al, bu işe başla!’ dedi.”

*   *   *

Her yurttaşın en azından bu bilgilere sahip olması gerektiği görüşündeyim.

 

 

İnal Karagözoğlu

24 Ekim 2018, Çarşamba

facebook.com/inal.karagozoglu

twitter.com/wwwilgilikcom

 

______________
Kaynak: İnal Karagözoğlu, “Sinema Yazıları –Üç • Şirket’in Sinemaları…”, İlgilik Com, 3 Mart 2004 » http://www.ilgilik.com/2008/03/02/sinema-yazilari-3.html/

 

 

 

 © 2018 İK

 

 

Anahtar kelimeler: 250 bin lira, Atatürk, bismillah, Celal Bayar, Cemal Kutay, Cumhuriyet’in çocuğu, Doyçe Oryentbank, İbrahim Cüceoğlu, İş Dergisi, milli bir banka, Osmanlı Bankası, TİB, Türkiye İş Bankası

 

792 | Günlük | 261018

 

 

“© İK” tanımlaması hk. açıklama: Bu alanda (ilgilik.com) yer alan (yayımlanmış olan) her türlü yayının, bunların sahibi konumundaki İnal Karagözoğlu’ndan izinsiz olarak herhangi bir yöntemle alınarak, kopyalanarak bütünüyle ya da alıntı yapılarak kullanılması 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Yasası’na göre suçtur.

{lang: 'tr'}

Post a Comment

Improve the web with Nofollow Reciprocity.