Tatsız Tuzsuz, Kavgalı-Gürültülü Bir Hayatın İçinden

‘Hiç’ten Bir Yazı

  

Yemek yerken konuşulmaz, derler, ama bu, “ağızda lokma varken konuşulmayacağı” anlamında olmalı. Biz, sofrada konuşacak bir şeyler buluruz mutlaka. “Biz” dediğim, hanım ile ben. Gerçi, çocuklar varken de konuşacak çoook şey olurdu ya… 

Dün, günlerden çarşamba, bir gün önce pazardan aldığım yiyeceklerden de var sofrada; kahvaltı yapıyoruz. Domates, salatalık gibi yaz sebzelerini artık almayalım, diyor eşim; ama ben, “hormonlu-ilaçlı-gdo’lu-sera ürünü” olmadığına kanaat getirdiğim biraz domates, biraz da salatalık almıştım, sadece ben yiyorum…

Söz nereden döndü geldi, hatırlamıyorum, kendi yaptığımız zeytinlerden de çıkarmışız, oradan olabilir sen, heç’ ne demek, biliyor musun dedim eşime, bilmiyormuş; bizim Tokatta heç’li sözler vardır; anlattım, örnekler verdim: 

► Annesi çocuğuna tembih ediyor: “Üstünü-başını heç etme sakın!” 

► Evin hanımı yazıklanıyor: “Tuzu az gelmiş, bir küp peynir heç oldu…” 

Bir de sorarsın: “Ne var ne yok?” Cevap: “Heeç…” Böylece, durumun olağan olduğunu anlarsın. 

Sözlüklerde arayıp da derli toplu doyurucu bir açıklamasını bulamadığım bir kelimedir heç… İlk örnekteki “heç etmek”, “kirletmek” anlamında bir söz; ikincideki “heç olmak” da “ziyan olmak” demek. 

Bu kullanışlardaki belirleyici öge (öğe, unsur), olumsuz yargılı cümlelerde eylemin anlamını pekiştiren belirteç (zarf) türünden bir kelime olan ‘hiç’ kelimesi bence; ‘hiç’in yerel söylenişi ‘heç’tir çünkü. ‘Hiç’in bir anlamı da ‘tuz’; şu bildiğimiz, yemeklere, salatalara konan, sofralarda yer alan tuz… ‘Heç’ de, ‘tuz’ anlamına gelen ‘hiç’in yerel söylenişi… 

Türkçeye Farsçadan gelmiş olan ‘hiç’in bu dilde pek çok anlamı var: yok, yok olan, yok denecek kadar az olan şey; değersiz, önemsiz, lüzumsuz şey. Ve yine bence, “Üstünü-başını heç etme sakın!” ve “Tuzu az gelmiş, bir küp peynir heç oldu…” cümlelerindeki ‘heç’lere yüklenen anlam, ‘hiç’in Farsçadaki anlamından kaynaklanıyor. 

Ve yazarken yazarken şimdi aklıma geldi: bana, başlarda sözünü ettiğim “sen, ‘heç’ ne demek, biliyor musun” sorusunu sorduran kelime de, işte, ‘tuz’ anlamına da gelen bu ‘hiç (heç)’ sözü olsa gerek… Çünkü, bu sorudan hemen önce, “Zeytin bayağı tuzsuz, heç etmeyelim de” demiş olduğum geliverdi aklıma birden. 

Eşimle bu zeytin ve dil ağırlıklı kahvaltı sofrasına, rahmetli büyükannemden (annemin anneannesi Emine Hanım’dan) defalarca dinlediğim bir masaldan aklımda kalan şeyleri de koydum: 

Anneannesi torununu tuz almaya gönderir. Masaldakiler, tuza ‘hiç’ derlermiş; ninesi, tuzun parasını bir keseye koyar ve çarşıya bu keseyi havaya atıp atıp tutarak gitmesini, kesede ne olduğunu soran olursa “hiiç” demesini tembih etmiş; bu şekilde, hem parayı elinden almak isteyebileceklerden korunmuş, hem de ne alacağını unutmamış olacağını söylemiş. Uzatmayayım, çocuk, tuzu alıp sağ salim dönmüş eve. 

Söz bu noktaya gelince, eşim, büyükannemin nereli olduğunu, sıkça kullandığı kelimelerin neler olduğunu sordu. Bilmediğimi söyledim. Öldüğünde ben on yaşımdaydım; böyle şeyleri sorabilmiş olsaydım keşke… 

*

Yine hiçten laflar ettim. Bari, bir dilekle koyayım noktayı: Allah kimseyi komşunun tuzuna bile muhtaç etmesin… 

“Komşu komşunun külüne muhtaçtır” atasözüne karşıt bir söz, ama neylersin ve ne yazık, durum bu; artık insanlar içten bir selamı bile esirger oldular birbirlerinden… Tatsız tuzsuz, ama kavgalı-gürültülü bir hayat içinde yuvarlanıp gidiyoruz. 

Bu durumu tersine çevirmek hepimize düşmüyor mu? 

 

İnal Karagözoğlu

17 Kasım 2016, Perşembe

facebook.com/inal.karagozoglu

twitter.com/wwwilgilikcom 

 

© 2016 İK

  

Anahtar kelimeler: atasözü, gdo, heç, heç etmek, heç olmak, hiç, hormonlu, ilaçlı, kahvaltı, kavgalı-gürültülü, masal, sera, tatsız tuzsuz, tokat, tuz, zeytin

 

758 | Günlük | 171116

 

© İK tanımlaması hk. açıklama: Bu alanda (ilgilik.com) yer alan (yayımlanmış olan) her türlü yayının, bunların sahibi konumundaki İnal Karagözoğlu’ndan izinsiz olarak herhangi bir yöntemle alınarak, kopyalanarak bütünüyle ya da alıntı yapılarak kullanılması 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Yasası’na göre suçtur.

{lang: 'tr'}

Post a Comment

Improve the web with Nofollow Reciprocity.