Osmanlı’da Bir Kadın Dergisi: Kadın

Kadın, Bugün de Umudumuz…

 

 

Kadın, 2. Meşrutiyet döneminin¹ (24 Tem. 1908 – 11 Nis. 1920) başlarında, 26 Ekim 1908’de Selanik’te İttihat ve Terakki Cemiyeti tarafından Osmanlıca olarak yayımlanmaya başlayan bir dergi. Yayın hayatı ekonomik güçlükler yüzünden uzun sürmeyen Kadın, 7 Haziran 1909’da kapanmış. ‘Hanım’ yerine ‘Kadın’ kelimesini kullanan ilk yayın olan Kadın dergisi, Osmanlı’nın kadınlara yönelik pek tanınmış dergileri Kadınlar Dünyası (1913), Kadınlık (1914) ve Genç Kadın (1918) ile benzerlerinin isim öncüsü olmuş. Ve ilginç bir durum, Kadın’ın yazarlarının çoğu erkekmiş.   

 

 

Kadın dergisi (26 Ekim 1908 – 7 Haziran 1909. -Fotoğ., Www Librakitap Com alanından.)

 

Öte yandan, Kadın dergisi, bir yüksek lisans tezine konu oldu. Hâlen İngiltere’de Birmingham Üniversitesi’de kadın dergileri ve feminist yazın alanında doktorasının yapmakta olan Fatma Kılıç Denman, “Kadın: II. Meşrutiyet Dönemi’nde Bir Jön Türk Dergisi” başlıklı tezini İkinci Mesrutiyet Döneminde Bir Jön Türk Dergisi: Kadın” adıyla kitaplaştırdı (Libra Kitapçılık ve Yayıncılık, Şub. 2010, 264 sayfa, Osmanlı Tarihi, 40 TL).

 

Kılıç’ın çalışması, Kadın dergisinin niye yayımlandığını ve kadın hareketini nasıl etkilediğini araştırıyor. Yazar, Osmanlı kadın hareketini dünya kadın hareketinin bir parçası olarak görmekte; bu arada Kılıç, Derginin, Fransa’da yayımlanan Femina dergisini örnek aldığını, bunun Avrupa’daki feminist hareketin geç de olsa Osmanlı dünyasına geldiğinin bir kanıtı olduğunu öne sürüyor.  

 

Kitabın tanıtmalığında şu satırları okuyoruz (Www Librakitap Com): 

 

«II. Meşrutiyet aydını, yalnızca devleti değil, toplumu da dönüştürmeyi hedeflemişti. Bu dönüşümü sağlayacak anahtarın kadınlarda olduğunu gören İttihat ve Terakki Cemiyeti, kadının kamusal alandaki görünürlüğünün arttırılmasını modernizasyon belirtisi, kadın enerjisini kamusal alanda da kullanılır hale getirmeyi ise iktisadî bir gereklilik olarak belirlemişti. Hürriyetin ilanıyla birlikte “iyi Müslüman, iyi eş ve iyi anne” olarak süregelen “ideal kadın” imajına, “hürriyet, müsavat, adalet, uhuvvet” gibi devrim ilkelerini² “terbiye-i medeniye” çerçevesinde çocuklara benimsetecek, yeni nesiller yetiştirecek “yaratıcı kadın” imgesi de eklenmiştir.

 

Bu kitapta Fatma Kılıç Denman, “Jön Türk feminizmi”nin, “vazifeşinaslık” ve “terakki” örtüsü altında İttihat ve Terakki Cemiyeti'nin solidarist politikalarıyla nasıl şekillendiğini sorguluyor. “Meşrutiyet kadını”yla ilgili kurgulamaları, söylemleri ve bu politikalara kadınların nasıl dâhil olduklarını inceleyen bu çalışma, Tanzimat devri reform hareketleriyle başlayan ve Cumhuriyet dönemine kadar devam eden “yeni kadın” kimliğinin kurulmasının arka planının, II. Meşrutiyet dönemine ait olduğunu ortaya koyuyor.»

 

*  *  *

Bugün de umudumuz kadın değil mi?

 

 

İnal Karagözoğlu

1 Ekim 2015

facebook.com/inal.karagozoglu

twitter.com/wwwilgilikcom

 

 

___________________

¹ Osmanlı Anayasası’nın (Kanun-i Esasî [Kanuniesasi]) 29 yıl askıda kaldıktan sonra, 24 Temmuz 1908’de yeniden ilan edilmesiyle başlayan ve Mebuslar Meclisi’nin (Meclis-i Mebusan) Sultan Vahideddin (Vahdettin [VI. Mehmed]) tarafından 11 Nisan 1920’de kapatılmasıyla sona eren dönem. (Not: Osmanlı’nın ilk ve son anayasası olan bu anayasa, II. Abdülhamid döneminde [31 Ağu. 1876 – 27 Nis. 1909] 23 Aralık 1876 tarihinde ilan edilmiş, 1878’de de II. Abdülhamid tarafından askıya alınmıştı.

 

² Dört anahtar kelime:

“hürriyet, müsavat, adalet, uhuvvet”: “özgürlük, eşitlik, adalet, kardeşlik”.

 

solidarist: (Fr.) Dayanışmacı.

© 2015 İK

 

 

Anahtar sözcükler: adalet, anayasa, Cumhuriyet, dergi, eşitlik, feminist, II. Meşrutiyet, İkinci Meşrutiyet, Jön Türk, kadın, Kadın dergisi, Kanuniesasi, kardeşlik, Mebuslar Meclisi, Meclis-i Mebusan, Meşrutiyet, ‘Meşrutiyet Kadını’, müsavat, Osmanlı, Osmanlı Anayasası, özgürlük, uhuvvet, umut, umudumuz, yayın, yazın, ‘yeni kadın’

 

723 | Yayın Dünyası | 011015

{lang: 'tr'}

Post a Comment

Improve the web with Nofollow Reciprocity.