Siyaset Dışı Notlar

Milletvekili Yeminini Hatasız Okuyabilmek…

 

Emre Yazman*

 

 

Bir tümcelik yeminin on yerinde hata yapma olasılığı… Bunların yedisi Arapça ya da Farsçadan Türkçeye girmiş sözcükler. Boşuna demiyorlar, “Türkçesi varken yabancı sözcüğü değil, Türkçesini kullanın, hata yapmaktan kurtulursunuz” diye.

 

 

7 Haziran genel seçimlerinden sonra oluşan Türkiye Büyük Millet Meclisi üyelerinin yemin etmelerini televizyondan izlediniz mi? Ben izledim ve gördüm ki yemini hatasız okumayı becerebilen vekillerimizin sayısı çok çok azdır. Ben diyeyim beş kişi, siz deyin on kişi. Daha fazla değil. Yani yaklaşık yüzde 1-2…

 

Yemin metninin son derecede çetrefil olduğu hep söylenegelir. Doğrudur da. Oradaki fikirleri çok daha kolay anlaşılır ve duru bir Türkçeyle dışa vurmak olanaklıdır. Yalnız sözcük seçiminden söz etmiyorum, metnin tümce yapısındaki dolambaçlı anlatımı da kastediyorum. Kabul etmek gerekir ki, böylesine çapraşık ifadelerden oluşan bir metni tökezlemeden okuyabilmek pek de kolay bir şey olmasa gerektir.

 

Gene de, böylesine kısa bir metni önlerindeki kâğıttan okumakla yükümlü olanların, hele bu ulusun temsilcileri olarak seçilmiş olduklarını da dikkate alırsak, daha yüksek bir oranda hatasız ya da az hata yaparak okumaları beklenir.

 

Yapılan hatalar mı neler? Buyrun:

 

→Devletin varlığı ve bağımsızlığını, vatanın ve milletin bölünmez bütünlüğünü, milletin kayıtsız ve şartsız egemenliğini

 

“Egemenlik” yerine “eğemenlik” diyenler eskiden daha çoktu. Bunların sayısı bir miktar azalmış olsa da hâlâ eğemenlik diyenler var. Az sayıda milletvekili de bu hatayı yaptı.

 

→. . . . .  koruyacağıma, hukukun

 

“Hukuk” Arapça kökenli bir sözcük olduğu için, -a, -u, -un eklerini aldığında sondaki “k” tebrik, tetkik, tatbik, müstehlik, emlak gibi birçok Arapça kökenli ve k’yle biten sözcükte olduğu gibi yumuşamaz. Çok sayıda milletvekilinin “hukuğu” diye seslettiği bu sözcük “huku:ku” diye okunur. İkinci u uzundur.

 

→. . . . .  üstünlüğüne, demokratik ve laik

 

“Laaik” diye a’yı uzatanlar oldu. A kısa okunur.

 

→. . . . .  Cumhuriyete ve Atatürk ilke ve inkılaplarına

 

En çok hata yapılan sözcüklerden biri “inkılap”… “İnkilap” diyorlar. Anlamı köpekleşmedir. L de ince okunur.

 

→. . . . .  bağlı kalacağıma;

 

Türkçe, yaygın kanının aksine yazıldığı gibi okunan bir dil değildir. “Kalacağıma” yazılır, ama “kalıcağıma” denir.

 

→. . . . .  toplumun huzur ve refahı,

 

“Refah” yalın haldeyken a kısadır. Ancak ek alıp refahı, refaha, refahın olduğunda a uzar. Çok sayıda vekil a’yı kısa sesletti.

 

→. . . . .  milli dayanışma ve adalet

 

“Adalet”, ikinci a uzatılarak “ada:let” diye sesletilir. A”yı kısa sesleten vekillerin sayısı sanılandan çoktu.

 

→. . . . .  anlayışı içinde herkesin

 

“Kes” Farsçada “kişi” demektir. “Kez” ise Türkçedir, defa, kere anlamına gelir. İnsanların bütünü demek olan “herkes” yaygın biçimde “herkez” olarak kullanılıyor. Vekillerin hatırı sayılır bölümü de bundan nasiplerini almış durumda.

 

→. . . . .  insan haklarından ve temel hürriyetlerden yararlanması ülküsünden ve Anayasaya sadakatten

 

“Sadakat”, “hakikat” gibi Arapça kökenli ve t’yle biten kimi sözcükler ek aldıklarında ince ünsüz isterler. Sadakatten yerine “sadakattan” diyen milletvekili sayısı çoktu.

 

→. . . . .  ayrılmayacağıma,

 

Yukarıda “kalacağıma” sözcüğünde belirttiğim durumun aynı burada da geçerli. “Ayrılmayacağıma” yazılır, “ayrılmıyacağıma” okunur.

 

→. . . . .  büyük Türk milleti önünde namusum ve şerefim üzerine ant içerim.

 

*

Bir tümcelik yeminin on yerinde hata yapma olasılığı… Bunların yedisi Arapça ya da Farsçadan Türkçeye girmiş sözcükler. Boşuna demiyorlar, “Türkçesi varken yabancı sözcüğü değil, Türkçesini kullanın, hata yapmaktan kurtulursunuz” diye.

 

 

 

___________________

* Sigorta Dünyası dergisi genel yayın yönetmeni.

1949 İstanbul doğumlu olan Emre Yazman, İstanbul Erkek Lisesi mezunlarından. İÜ İşletme Fakültesi’ni bitirdi, çalışma yaşamına aylık ekonomi dergisi İktisadi Yürüyüş’te başladı, Yeni Asır gazetesinin İstanbul spor muhabirliğini yaptı, ardından Sigorta Dünyası dergisinde görev aldı, 1976’da da bu derginin sahipliğini ve genel yayın yönetmenliğini üstlendi. Evli, iki çocuk babası olan Yazman’ın, Basketbol dergileri 6. Adam ile Dev Adam’da yayımlanmış basketbol yazıları da var.

 

Kaynak: Bu yazı, Sigorta Dünyası dergisinin Temmuz 2015 sayısında (650. s.) yayımlanmıştır.

 

Not: Üstbaşlık İlgilik’e özeldir.

 

© 2015 EY.ilgilik

 

 

 

Anahtar sözcükler: adalet, Arapça, ayrılmayacağıma-ayrılmıyacağıma, egemenlik, Farsça, hakikat-hakikati, hata, herkes, hukuğu, hukuk-hukuku, inkılap, inkilap, laik, milletvekili yemini, sadakat-sadakatten, sesletme, Türkçe, Türkiye Büyük Millet Meclisi, yemin

 

 

716  |  Dil Yazıları  |  Günlük  |  Her Açıdan  |  140715

{lang: 'tr'}

Post a Comment

Improve the web with Nofollow Reciprocity.