‘Müsait’ Üzerine

Kuru Gürültü…

 

 

Bir konu eğer taa büyük büyük meclislere taşınmışsa önemlidir, hayatidir. ‘Müsait’te olduğu gibi —bu konu TBMM’de bile konuşuldu—… Bu gibi durumlarda, kuraldır, her kafadan bir ses çıkar, bilip bilmeyen konuşur, milletin de kafası karışır; bilenlerin bile…

 

Bu niye böyle olur? Yanıtı çok açık değil mi? Bilgi fakirliğinden böyle olur. Her denene inanırsın, yolunu şaşırırsın…

 

‘Müsait’ meselesinde kabak TDK’nin, Türk Dil Kurumu’nun başına patladı. Ben, 12 Eylül hukunun biçimlendirdiği hâliyle TDK’ye mesafeliyim, ama ona haksızlık edildiğini söylemem gerekir. Doğruya doğru, yanlışa yanlış…

 

‘Müsait’ meselesinde kabak neden TDK’nin başına patladı? Bence, sözlüklerle aramız pek iyi olmadığından… Sözlükler, yazım kılavuzları kitapçı raflarında sıram sıramdır, ama çocuklarımıza ‘öğretmen zoruyla’ almış olduğumuz dar kapsamlıları dışında şöyle doyurucu birer sözlük ile yazım kılavuzu bulunan kaç ev vardır? Bunların oranı nedir? Genelağ’da da (İnternet’te de) ne ararsan var… Bunlardan yararlananlarımız? Peki, bir kelimenin anlamını ya da yazımını merak edip bu kaynaklara bakanlarımızın oranı? Bunun için oturduğu yerden kalkanlarımız? Bu işi yapma sıklığımız? 

 

Sözlükler, ‘sözlük’ kelimesi için, “bir dilin bütün ya da belli bir çağda kullanılmış kelime (sözcük) ve deyimlerini abecesel (alfabe sırasıyla) alarak tanımlarını yapan, açıklayan ya da başka dillerdeki karşılıklarını veren yapıt (eser)” açıklamasında birleşiyor. Sözlüğün bir adı adı ‘lügat’…

 

İşte, sözlüklerde ‘müsait’ kelimesinin ne demek olduğuna baktığımızda, eğer o baktığımız sözlük geniş kapsamlıysa, çağlar boyunca bu kelimeye yüklenmiş ne kadar anlam varsa onların hepsini veriyor olacaktır. Yinelemiş olacağım, bu durum, işte ‘müsait’ için de elbette böyle olacaktı; olmuş da… Yani, bir kelimenin anlamını sözlükler belirlemez, aksine, bir dilde o kelime hangi anlamlarda kullanılmış ve kullanılagelmekte ise onları sıralar.

 

Ancak, ‘günah keçisi’ ilan edilen TDK’nin bu konuda bir eksikliği var, onu söylemeliyim:

 

Sözlükçülükte, bir kelimenin anlamı verilirken üstten sağa eğik harfle (italik) bazı kısaltmalar kullanılır (ne demek olduklarını ayraç içinde veriyorum): a. (ad), i. (isim), ö. (özel), s. (sıfat), T. (Türkçe), Ar. (Arapça), tiy. (tiyatro terimi), sin. (sinema terimi), eko. (ekonomi terimi),  al. (alay yollu söylenir), ka. (kaba), tkz. (teklifsiz, senlibenli konuşmada) gibi… TDK, Güncel Türkçe Sözlük’ünde ‘müsait’ kelimesi için ikinci anlam olarak “Flört etmeye hazır olan, kolayca flört edebilen (kadın)” açıklamasını yaparken bu açıklamanın önüne işte bu kısaltmalardan ‘tkz.’yi koymalıydı; koymamış; koymamakla hata etmiş… Öte yandan, bu kurumun Büyük Türkçe Sözlük’ünde bu sözlükçülük kuralına uyulmuş olduğunu görüyoruz.

 

*

Bütün bu yazdıklarımı elbette pek çok kimse biliyor; ancak, en başta dediğim gibi, bir konu eğer taa büyük büyük meclislere taşınmışsa –bu konu TBMM’de bile konuşuldu– önemlidir, hayatidir. Ve ‘müsait’te olduğu gibi, bilir-bilmez her kafadan bir ses çıkınca milletin de kafası karışıyor, bir önemli kurum ‘günah keçisi’ ilan edilebiliyor. Yazık…

 

Yalnız kelimeler konusunda değil, bilgisizlik, her işte milletlerin başına bela…

 

 

İnal Karagözoğlu

12 Mart 2015

facebook.com/inal.karagozoglu

twitter.com/wwwilgilikcom

 

 

© 2015 İK

 

 

 

Anahtar sözcükler: anlam, bilgi, bilgisiz, bilgisizlik, flört, ‘flört etmeye hazır’, günah keçisi, italik, kadın, kelime, lügat, meclis, ‘müsait’, sözlük, TBMM, TDK, teklifsiz, teklifsiz konuşma, tkz., yazım kılavuzu 

 

699 | Deneme | Günlük | Her Açıdan | 120315

{lang: 'tr'}

1 Yorum

  1. İnal Karagözoğlu said,

    Mart 13, 2015 at 14:49

    TDK, genelağ yerinde, ‘Müsait Kelimesinin Anlamı Hakkında Açıklama’ başlığı altında 12 Mart 2015 günlü bir basın duyurusu yayımladı ( http://www.tdk.org.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=561&Itemid=75 ). Bu açıklamanın yapılmasından sonra TDK’nin genelağ ortamındaki Güncel Türkçe Sözlük’ünde ‘müsait’ kelimesinin anlamı verilirken ikinci anlamının önüne ‘tkz.’ açıklamasının eklenmiş olduğunu gördüm: “2. tkz. Flört etmeye hazır olan, kolayca flört edebilen (kadın)” ( http://www.tdk.org.tr/index.php?option=com_gts&arama=gts&guid=TDK.GTS.5502cfd7128d27.47175464 ).

    Ve hemen belirtmeliyim, ben yukarıdaki yazıyı yayımladığım zaman, ‘müsait’ kelimesinin söz konusu ikinci anlamının önünde ‘tkz.’ açıklaması yoktu, ama yazıda da belirttiğim gibi, TTK’nin Büyük Türkçe Sözlük’ünde bu kelimenin “Flört etmeye hazır olan, kolayca flört edebilen (kadın)” anlamının önünde bu açıklamaya yer verilmişti.

    Bu arada şunu da kaydetmem gerekir: TDK’nin söz konusu basın açıklamasını hangi saatte yaptığı belli değil. Bu durum, TDK gibi büyük ve önemli bir kurum için büyük ve önemli bir eksikliktir.

Post a Comment

Improve the web with Nofollow Reciprocity.