Dilseverlere

DİL DERNEĞİ’NİN YENİ SÖZLÜĞÜ ÇIKTI!

  

Bir dilin sözvarlığı, o toplumun dünyaya bakışını, değer yargılarını, bilimde, sanatta aldığı yolu, gelenek ve göreneklerini yansıtır. Bir dilin sözlüğü (sözlükleri) de o dilin aynasıdır. Türkiye Türkçesi, bu aynaya epey geç kavuşmuştur. Kapağında “Türkçe Sözlük” yazan ilk yapıtı Atatürk’ün kurduğu Türk Dil Kurumu yayımlamıştır. Daha sonra birçok değerli kişi ve kurumun sözlükleri birbirini izlemiştir. Bu nedenle 1945 baskılı ilk sözlüğe, bütün sözlüklerin kaynağı gözüyle bakabiliriz. İlk sözlüğü Mehmet Ali Ağakay hazırlamış; yapıt, Besim Atalay, İbrahim Necmi Dilmen, Fuat Köseraif, Reşat Nuri Güntekin, Agop Dilâçar gibi aydınlarca denetlenmiştir. Sözlüğün sonraki baskıları pek çok dilci ve yazıncının emeğiyle hazırlanmıştır. Atatürk’ün kurduğu Türk Dil Kurumu 1983’te kapatılmış; 12 Eylül hukuksuzluğunun yarattığı resmi TDK, ölçünlü dil ve yazım birliğini bozmuş; bozuk öğeleri içeren sözlük ve kılavuzları, eğitim kurumlarına sokulmuştur.

 

1987’de kurulan Dil Derneği, Atatürk’ün kurumunun amacını üstlenmiştir. Sözlük hazırlarken devrimin ışığında bilim ve sanat dili olarak yenileşen Türkçeyi izlemektedir. Her baskıda, Atatürk’ün kurumunun ilkeleri ve 1983 baskılı sözlüğü kaynak alınmaktadır. Metinleri kapsayan veritabanına dayanarak kullanım sıklığı olmayan sözcük ve öbekleri maddebaşına taşınmamakta, dilin mantığını zorlayarak sözvarlığını şişirmekten özenle kaçınılmaktadır. Sözlüğün 3. baskısına birçok yeni sözcük, söz öbeği ve terim eklenmiş, kullanımdan düşen öğeler, Türkçesi yerleşen yabancı sözcükler çıkarılmıştır. Dil Derneği yayını olan sözlüğün sayfa sayısı 2005 baskısından az, sözcük (sözcük öbeği, terim) sayısı daha çoktur. Derneğin hazırladığı yaygın yazım biçimlerini koruyan Yazım Kılavuzu’nun 9. baskısının sözcük dizelgeleri de Türkçe Sözlük’e koşut olarak varsıllaşmıştır. Kılavuzun 9. baskısı Cumhuriyet Kitapları içinde yayımlanmıştır.

 

Türkçenin siyasaya acımasızca araç yapıldığı, yabancı dille eğitim ve adlandırmanın hız kesmediği, eğitim kurumlarında cumhuriyet öncesine özlemi körükleyen uygulamaların başladığı günümüzde sağlıklı bir Türkçe Sözlük ve Yazım Kılavuzu her yurttaşın yol göstericisidir. Dil Derneği’nin sözlük ve kılavuzuna sahip çıkmak, Atatürk’ün kurumunu kapatarak Türk Devrimiyle hesaplaşanlara verilecek en anlamlı yanıttır.

 

Kamuoyuna, dilseverlere saygıyla duyururuz!

  

 

Dil Derneği Yönetim Kurulu Başkanı

Sevgi Özel

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

{lang: 'tr'}

Post a Comment

Improve the web with Nofollow Reciprocity.