Dilimiz Zenginleşiyor!

‘Lansman’ mı Dediniz?

 

 

Dilimize olmadık laflar sokmayı marifet sayıyoruz. Bu işten reklamcılar, halkla ilişkilerciler de geri durmuyor… Alın size bir tane daha: “Falanca futbol kulübünün A takımının yapacağı yolculuklarda kullanacağı yeni otobüsün lansmanı bilmem nerede gerçekleştirildi.”

 

‘Lansman’ denen şeyin ne demeye geldiğini olsa olsa yöntemiyle tahmin etmeniz mümkün: ‘tanıtım’ demek olsa gerek.

 

Nereden çıkarıyorum bunu?

 

Bu laf, yapısı itibarıyla ya İngilizce ya da Fransızca olabilir, diye düşünüp araştırmaya başladım.

 

Önce İngilizceye baktım; orada ‘bir otobüsün lansmanı’ hadisesine uyan bir karşılık bulamadım. Lafın kökü olduğunu sandığım ‘lans-’ bölümünün İngilizcedeki yazılışı en yakın olasılıkla ‘lance’ olabilir; bu sözcüğünün anlamı da bu otobüslü duruma hiç uygun düşmüyor. Geçiyorum Fransızcaya. Bu dildeki ‘lancement’ların anlamlarının da hiç uyar tarafı yok: ‘atma, fırlatma, tekneyi denize indirme’ gibi anlamları var sözcüğün… Ancak ben yılmıyorum ve ‘lancer’ diye Fransızca bir fiil arıyorum ve işte buluyorum: ‘atmak, fırlatmak, işletmek, salmak, saçmak, püskürtmek, suya indirmek’ karşılıklarının arasında bir de ‘lanse etmek’ var. Canına yandığımın lafının ne demek olduğunda Dil Derneği ile Türk Dil Kurumu aşağı yukarı birleşiyor: ‘tanıtmak amacıyla öne sürmek, ortaya çıkarmak; tanıtmak, yönlendirmek amacıyla överek öne çıkarmak. Kısaca, takdim etmek, tanıtmak’.

 

Bu durumda ‘lansman’ ne demek oluyor? ‘Tanıtım’ demek oluyor: ta-nı-tım.

 

El dilinden laflar alıp kullanmak marifettir bizde. Bazen de işte böyle uyduruk kaydırık laflar icat ediyoruz. Adamların dilinde bu sözcüğün böyle bir anlamı yok, ama biz yaptık oldu.

 

Bu durum bugüne mahsus bir şey değil, hemen her dönemde böyle…

 

Ve bir yerde uç veren böylesi laflar kısa zamanda her yanı sarıveriyor. Bu ‘lansman’ lafı da dizi filmcilere kadar geldi; onun ne demeye geldiğini bilmiyorsanız, televizyonları saran dizilerin bir bölümünde olayları kavramakta zorluk çekersiniz: görkemli işyerlerinde büyük büyük işler yürüten tiplerin ağızlarında da dolaşıyor artık bu laf…

 

*

‘Lansman’mış… Ne de gizemli şey! Sizin dilinizi eşekarıları soksun, diyesim geliyor, beddua etmek günahtır, deyip vazgeçiyorum.

 

 

İnal Karagözoğlu

Yarımca,13 Nisan 2011

 

 

© 2011 İK

{lang: 'tr'}

Post a Comment

Improve the web with Nofollow Reciprocity.