‘Avene’

Eskilerde Kalmış Bir Sözcük

 

 

Sayın Başbakanımız Recep Tayyip Erdoğan, dün (1 Nisan 2011) İngitere’den dönerken uçakta gazetecilere, geleceğe dair düşüncelerini, tasarılarını açıklamış. Bunlar, 12 Haziran 2011 seçimlerinin sonuçlarına ilişkin tahminden bakanlık sayısının kaça indirileceğine, Barış ve Demokrasi Partisi’nin Diyarbakır’da, Hakkâri’de yapılan yatırımlardan rahatsızlık duyduğuna, … kadar pek çok konuda açıklamalar…

 

Siyesetçilerin, dış ülkelere gidişleri-gelişleri sırasında VIP salonlarında, uçakta, gittikleri yerlerde yaptıkları basın toplantılarında ya da basından gelen sorulara ayaküstü verdikleri yanıtlarda bir siyasi manevra olarak önemli sözler etmeleri âdetten oldu. Bana artık olağan geliyor bu işler ve birileri bir yerlere gidecek oldu mu, merakla bekliyorum, bu sefer ne duyacağız, diye…

 

Bu İngiltere seferinde de bir şeyler beklemiyor değildim; ancak, Sayın Başbakan’ın dün İngiltere’den dönerken uçakta söylediği bir söz beni pek sarstı: ‘avene’… Bugünkü basın-yayında yer alan haberlere bakarsak, -gazeteciler, ‘kendisinin 12 Haziran seçim sonuçlarına ilişkin bir oran verdiğinden söz ediliyor olduğu’ gibi bir konuya değinmiş olacaklar- Sayın Erdoğan, “Kılıçdaroğlu ve avenesi benim oran verdiğimden bahsediyor. Ben oran vermeyi sevmem. Ben yıldızları hiçbir zaman saymadım. Seçim günü ortaya çıkar. Ne kadar oy alırız, Allah kerim. Bu, sebepler âleminde sebebe tevessüldür” demiş.

 

Lehçe-i Osmani'nin kapağı (1306 baskısı) 

Lehçe-i Osmani’nin kapağı (R. 1306 baskısı)

 

‘Avene’nin dilimizdeki en eski izi, Ahmet Vefik Paşa’nın ilk baskısı 1876’da yapılan bu sözlüğünde.

 

 

Dilciler, ‘bir kimseye kötü bir işte yardımcı olanlar, yardakçılar’ anlamına gelen bu Arapça sözcüğün dilimizde yer alışı konusunda en eski kaynağın Ahmet Vefik Paşa’nın (1823-91) ‘Lehçe-i Osmani’si (R. 1291-2, M. 1876) olduğunu belirtirler. Bu artık eskimiş olan sözcük çoğul bir anlam taşıyor. Eskiden, ‘avâne’ ya da ‘avane’ diye yazılır, ortadaki ‘a’ harfi de uzun okunurdu: ‘ava:ne’. Sonra sonra bu sözcük de dilimizin genel sesletim özelliği ile yazım kurallarına uygun olarak yazılıp söylenir olmuştu. Ama dedim ya, bu sözcük artık neredeyse hiç kullanılmıyor, onun yerine, “… ile adamları … günü polisin eşzamanlı olarak … yerde yürüttüğü ‘…’ operasyonuyla ele geçirildi” cümlesinde olduğu gibi ‘adamları’ lafı kullanılıyor.


Sonuç olarak, ‘avene’ sözü hiç yakışık almamış.

 

 

İnal Karagözoğlu

Yarımca, 2 Nisan 2011

 

© 2011 İK

{lang: 'tr'}

1 Yorum

  1. Fevziye Yazman said,

    Nisan 3, 2011 at 19:49

    Aa niye yakışık almasın? Annem yaramazlıklarımız karşısında 'Falancanın, filancanın avenesi mi oldunuz yine' diyerek paylamaz mıydı biz çocuklarını?

Post a Comment

Improve the web with Nofollow Reciprocity.