Gecikmiş Görünen Bir Yazı

1 Mayıs

 

 

2008’de, Dünya Tiyatro Günü dolayısıyla bir önceki yıl yazdığım bir yazıyı koymuştum İlgilik’e. O yazının bir yerinde, “1 Mayıs Bahar Bayramı diye bir bayramımız olduğunu bilenler tükeniyor; çoğunluk bilmeyenlere geçti. Ben, artık olmayan bu bayramı dolu dolu yaşayanlardanım; hele de İstanbul’a göçtükten sonra” diye bir geçiş cümlem vardı. Ardından da, “Mayısın biri geldi mi, günlerimin akşamdan başlayıp geceye sarkan saatleri Gülhane Parkı’nda geçerdi. Günlerce, haftalarca… Yaz sonuna dek uzayan renkli bir şenlik… Yazlık sinemalarımın yerini Gülhane Parkı almıştı. Orada neler yoktu ki… Yıl, ’54-’60… Açıkhava sahneleri, uçan sandalyeler, yeni tanıştığım sosisli sandviç, … ve çadır tiyatroları…” sözleriyle birkaç anımı anlatmaya başlıyordum.

 

Ben bu Bugün Dünya Tiyatro Günü_Her Ulus Kendi Dramını Oynuyor… başlıklı yazımı yazdığım tarihte, ne resmi tatil günlerimize ‘Emek ve Dayanışma Günü’ diye bir gün eklenmişti, ne de böyle bir şey olabileceğine dair işaret vardı… Ama ne olmuştu? Sovyetler çökmüştü. Bu çökmenin estirdiği rüzgâr elbet günün birinde bize kadar ulaşacaktı…

 

Ulaştı da… On dokuz yılda gelen bu rüzgâr bizde de bazı bazı yaprakların kıpırdamasını sağladı.

Ve evet, işte kör-topal da olsa böyle bir gün lütfedilmiş bulunuyor.

 

Eh, dün Taksim’e de çıkıldı… Olanlar da ortada… Sen sağ ben selamet.

 

*

Peki, ‘1 Mayıs’ gününün ülkemizdeki seyir defterinde hangi dönemeçler var?


Bilinen ilk işçi örgütümüz, 1871 yılında İstanbul’da kurulan Ameleperver Cemiyeti. Bir yardım derneği niteliğindeki bu kuruluşu, 1895’te yasadışı olarak kurulan Osmanlı Amele Cemiyeti izliyor. İlk 1 Mayıs gösterileri, İttihat ve Terakki Cemiyeti’nin ülke yönetimine egemen olduğu dönemde İstanbul, Selanik ve Üsküp’te yapılmış. Bu gösteriler I. Dünya Savaşı’nın başlamasıyla sona ermiş. 1 Mayıs resmen ilk kez bu günün ‘işçi bayramı’ ilan edildiği 1923 yılında kutlanmış; ancak, bu  kitlesel kutlamalar 1924’te yasaklanmış. 1 Mayıs’ın adı 1935’te ‘Bahar ve Çiçek Bayramı’ olmuş ve 1 mayıs günleri ücretsiz tatil günü ilan edilmiş.

 

Yakın geçmişe gelince: 1977 yılında İstanbul’da Taksim Meydanı’ndaki kutlamalarda çıkan olaylarda 34 kişi öldü. 1981’de 12 Eylül’ün mimarı Milli Güvenlik Konseyi 1 Mayıs’ı tatil günü olmaktan çıkardı. 1996’daki 1 Mayıs  gösterisi, Taksim Meydanı gösterilere kapalı olduğundan Kadıköy’de yapıldı. Bu eylemde üç kişi öldü; Kadıköy de 2005 yılına kadar 1 Mayıs kutlamalarına kapatıldı. Son yıllarda da bir Taksim çekişmesidir gidiyordu. Ve geçen yıl da çıkarılan bir yasayla ‘1 Mayıs’ günleri, ‘Emek ve Dayanışma Günü’ adıyla tatil günlerimiz arasında yer aldı…

 

*

Ve böylece ben de geçikmiş gibi görünen bir yazıyla bu anlamlı güne katkıda bulunmuş oldum.

 

 

İnal Karagözoğlu

Yarımca, 2 Mayıs 2010

 

© 2010 İK

 

 

{lang: 'tr'}

Post a Comment

Improve the web with Nofollow Reciprocity.