Anadolu’nun Reklam Filmi Öncü Olur mu?

Doğal Afetler ve Edebiyat

 

 

İnal Karagözoğlu

4 Nisan 2010

 

 

Şiir meraklısı bir çocukluk arkadaşım var, son zamanlarda aklını Tevfik Fikret’in bir şiirine takmış: ‘Küçük Aile’. Birkaç dizesini hatırlıyor, o kadar. Şöyle:

 

“Ev yeni bir mihmana tahammül edemezdi:

Bir fazla tabak sofrayı bir dağ gibi ezdi…”

 

Bir de, eve yeni gelen bebeğin ‘pembe ve üryan’ diye betimlenmiş olduğunu hatırlıyor arkadaşım. ‘Üryan’, ‘çıplak’ demek; ‘mihman’ da ‘misafir, konuk’.

 

Arkadaşım ne zamandır bu şiiri arar dururmuş. Bulamamış… Bana sordu: acaba biliyor muyum? Bilmiyorum. “Peki, bulabilir misin?” Öğretmen çevrem var ya, o sebeple… Arayacağımı söyledim.

 

Beş aydır arıyorum, yok. İşin kötüsü, duyan işiten de yok! Adı üstünde, ‘küçük’ olduğundan olsa gerek…

 

Yılmadım, hâlâ arıyorum. Kütüphanelerde araştırıyorum, Şair’in kitaplarına, ona dair yapılmış araştırmalara, yazılmış kitaplara bakıyorum, edebiyat öğretmenlerine, şiirseverlere soruyorum… Yok, yok, yok… Şiire dair tek iz, genelağda karşıma çıkan birbirlerinden kopyalanmış “Fikret’in Servetifünun’da yayımlanan ‘Hasta Çocuk’, ‘Nesrin’, ‘Verin Zavallılara’, ‘Küçük Aile’ gibi şiirleri geleneğe bağlı edebiyatçıların tepkisiyle karşılaştı” tümcesi.

 

Bu ‘mihman’ sözcüğü, aklıma, “yeni doğmuş olan bu bebeğin ömrü pek mi kısa olmuş” sorusunu getiriyor; inatla aramam biraz da bu yüzden… Ve başladım arkalarına ‘Küçük Aile’nin takılmış olduğu şiirlerin yer aldığı kaynakları taramaya… Acaba bunların arasına sıkışmış olabilir mi bu ‘küçük’ şey? Hayır.

 

Hayır, ama o tek iz bakın beni nelere ulaştırdı:

 

“Bin üç yüz ondu… Henüz dün bu köhne izbeye sen

misafir olmuştun,

Ki hep sinirli ve hummalı hastalar gibi yer

birden

için için ve uzun

Bir ihtilaç ile çırpındı kırdı, yıktı… Keder

Ve korku yüzleri soldurdu; evler, aileler

Birer döküntü; kalanlar bütün ezik, kurada;

Bir inkisar-ı huşu en şerefli başlarda,

minareler bile ser-

be-zemin.

Beşer bu sadme-i meş’uma uğrar da

biraz tenebbüh eder:

Biraz tenebbüh için bin bela… Ne ders-i haşin!

…..”

 

Bu dizeler, 1894 İstanbul depreminin Tevfik Fikret’in ruhundan yansıyan görüntüsü… İki bölümlük ‘Zelzele’ şiirinden…

 

 Tevfik Fikret -Vikipedi Pek çok edebiyat insanımız doğal afetler dolayısıyla da yazılar, şiirler yazmış. Tevfik Fikret de işte o edebiyatçılarımızdan.

 

Ulaştığım öbür şey de bir şiir; o da Tevfik Fikret’in… ‘Verin Zavallılara’ diyor. Fikret bu yirmi dört dizeden oluşan şiirinde yine depremden söz ediyor; yıl 1898, yer Balıkesir’dir:

 

“Harab-ı zelzele bir köy; şu yanda bir çatının

Çürük direkleri dehşetle fırlamış; öteden

Çamur yığıntısı şeklinde bir zemin katının

Yıkık temelleri manzur; uzakta bir mesken

Zemine doğru eğilmiş, hemen sukut edecek; 

Önünde bir kadın… Off, artık istemem görmek!

…..”

 

Ve bu vesileyle şunu öğreniyorum: pek çok edebiyat insanımız hemen her doğal afet dolayısıyla yazılar, şiirler yazmış. Özellikle geçmiş yüzyıllarda meydana gelmiş olan bu tür olaylara ilişkin bilgileri, -hele de resmi kayıtların yetersiz kaldığı durumlarda- edebiyat yapıtlarından edinmek pek mümkün.

 

*

İşte bu Tevfik Fikret dizeleriyle karşılaşmamın hemen ertesinde, Anadolu Sigorta’nın 85. yıl dolayısıyla hazırlattığı depremli tanıtım filmi çıkıyor ortaya… Ve aklıma hemen şu geliyor: edebiyet insanlarımızın geçmiş yüzyıllarda meydana gelmiş olan doğal afetler dolayısıyla ortaya koyduğu yapıtları derleyip toparlayacak olan sigorta şirketi, tarih bilgilerimize çok değerli bir katkıda bulunmuş olacaktır. Doğaldır, kendi de çok şey kazanacaktır.   

 

 

______________

bin üç yüz on: Rumi 1310 yılı (m. 1894).

ihtilaç: Kıvranma.

kurada: İşe yaramaz, yıpranmış, eskimiş, bozulmuş.

inkisar: Kırılma, gücenme. İlenme.

huşu: (burada) Tanrı’ya boyun eğme, gönlü korku ve saygıyla dolu olma. Alçak gönüllülük. Utanma. Korkuyla karışık sevgiden gelen terbiyeli hal.

ser-be-zemin: Başı yerle bir. 

beşer: İnsan.

sadme: Çarpma.

meş’um: Uğursuz. 

tenebbüh etmek: Aklı başına gelmek.

haşin: Kırıcı, sert.

 

manzur: Görülen.

sukut: Düşme, devrilme, yukardan aşağıya birden iniverme.

 

Kaynak: Sigorta Dünyası dergisi, Nisan 2010, 587. s. (her ayın 15’inde yayımlanıyor)

Not: Fotoğraf wikipedia.org kaynağından; fotoğraf altı İlgilik’e özel.

© 2010 SD.ilgilik

 

 kısa ara çizgisi

 

Güncel: Anayasa’dan İmtihanKuruluşun TanığıKaranlığı BoğmakAnayasa, Konsensus vs…Anayasa’da Değişiklik Konuşulurken…Benim Oyum da …Bütün Mesele…Anayasa Değişikliği Paketi’nin DiliAnayasa: Temel KuruluşHalkoylaması Nedir Ne Değildir?Daha Başka Ne Diyebiliriz!?…Ne Tuhaf Bir İç İçelik…

 

 

Açıklama: Sayfaların altında ‘Benzer Yazılar’ başlığıyla verilen bağlantılar, sistemin, o sayfada yer alan metinde geçen sözcükler bakımından kurduğu sayımlamalı bağa dayanmaktadır.

 

 

Öneriler:

 

Duyurular sayfası

ve 

''32 kısım tekmili birden''

s e n a r y o

1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29 | 30 | 31 | 32

 

{lang: 'tr'}

Post a Comment

Improve the web with Nofollow Reciprocity.