Anayasa, Konsensus vs…

Yazı Yazmak İçin Bahane

 

 

Benim şu üst çapraz komşum iyidir hastır da zaman zaman aklını bir şeylere takar ve o zaman çekilmez bir ihtiyar olur. Örnek mi? Bir ara, Türkçesi ya da Türkçede yerleşmiş karşılığı olan yabancı sözcük kullanılmasına deli oluyordu. En çok da ‘konsensus’ lafına… Her nedense… Sonra sonra bu durumlara alıştıydı. Sanırım, bu alışmada şöyle bir ortak yargıya varışımızın payı büyüktür: “İnsanlar, genellikle, ‘ne kadar bilgili, ne kadar uzman, yabancı yayınları ne kadar da günü gününe izleyen’ birisi oldukları izlenimini yaratmak için böyle yapıyorlar; engel olamayız”. İşin hoş yanı, böyle yapanlar, genellikle sözcüklerin kimini İngilizcedeki, kimini de Fransızcadaki söylenişleriyle kullanıyorlardı. Niye? Uzun süre Fransız kültürü aşılanmaya çalışılmış bir toplum dünyanın gidişatına uyup Amerikancılığa yönelmişti de ondan… Bu kanaatimizi de bir yere yazdıktan sonra şöyle bir örnek oluşturup gülmüştük: “Bu finansal enstrümanlardan hangisinin realize edileceği, tüm opsiyonlar dikkate alınmak suretiyle, direkt olarak menicmınt departmanımıza bağlı olan …..”

 

İşte böylecene ‘Türkçesi ya da Türkçede yerleşmiş karşılığı olan yabancı sözcük kullanma’ konusunu rafa kaldırmıştık. Eh, n’apalım, varsın birileri de böyle tatmin olsundu… Üstelik, biz de zaman zaman böyle şeyler yapar olmuştuk… İdare edip gidiyorduk.

 

Evet, idare edip gidiyorduk, ama dün sabahın erken bir vaktinde arkadaşım, “‘Her zaman konsensus olmayabiliyor’ ne demek” diyerek alı al, moru mor geldi; kırmızı görmüş boğa misali burnundan soluyordu…

 

Baktım, durumu hiç iyi değil, “Abi biz bunları konuşmuştuk ya”, deyip ona bunu hatırlatmak üzere ‘konsensus’ kelimesinin eski dildeki karşılıklarından başlayarak şöyle bir cümle kurmaya çalıştım: “Sen de biliyorsun, ‘konsensus’, ‘ittifak, mutabakat, fikir birliği, uzlaşım, uzlaşma, uyuşma, oydaşma, görüş birliği, düşünce birliği’ demek; ‘her zaman konsensus olmayabiliyor’ demek de, hemen her mevzuda şey olamaz, yani, ittifak, mutabakat, fikir birliği, uzlaşım, uzlaşma, uyuşma, oydaşma, görüş birliği, düşünce birliği olmayabilir, yani, bir topluluğu oluşturan insanların, ‘birbirlerine karşı olan davranış biçimleri, sahip oldukları roller, sorumluluk ve görevleri’ konusunda bir anlaşmaya varmaları söz konusu olmayabilir, olması beklenmemeli, demek oluyor zahir.”

 

Arkadaşım ses çıkarmadan dinliyordu beni; bundan cesaret alıp işi büyüttüm: “Bu kelime yar ya Abi” dedim, “aslı, Latincede ‘birlikte kareket etmek’ anlamındaki ‘consentire’ fiilinden; ‘konsensüs’ diye söyleyenler var, ‘konsensus’ diye söyleyenler… Sen, ‘kınsensıs’ denmediğine şükret…

 

Çok olmuştum; birden celallenip “O kadarını biliyoruz herhalde” diye tersledi.

 

“E biliyorsan?!” diye karşılık verdim. Hem daha kargalar şey etmeden kapımı çalıyor hem de çocuk gibi tersliyor… Adama bak!…

 

Meyersem…

 

Arkadaşım, benim bu çıkışıma elindeki gazeteyi gözüme dayayarak yanıt verdi: bir devlet büyüğümüzün, bu son anayasada değişiklik paketi üzerine kopan fırtına bağlamında ‘çoğulcu demokrasilerde anayasa değişikliklerinin her zaman büyük konsensüsle olmadığını’ söylemesi üzerine havalara kalkmışmış meğer.

 

İnsanlar bir tuhaf; bakın neleri dert edinenler var… Arkadaşımın da buna canı sıkılmış işte…

 

Ne diyebilirdim?

 

Hadi, mesela örneğin, anayasa değişiklikleri uzmanı olarak tanınan anayasa hukukçusu Prof. Dr. Andrew Arato’nun, anayasaların hazırlanmasında oydaşma sağlanmasının bir gereklilik olduğunu anlatıp durduğunu söyledim, diyeyim arkadaşıma… N’olurdu o vakit? Adamcağız iyicene havalara kalkmaz mıydı? Seksenini aşmış bir insana bu yapılır mıydı? Üstelik, bilmem kaç tane stent takılmış…

 

Sustum.

 

 

İnal Karagözoğlu

Yarımca, 18 Nisan 2010

 

© 2010 İK

 

 

 

  kısa ara çizgisi

 

Güncel: Anayasa’da Değişiklik Konuşulurken…Benim Oyum da …Bütün Mesele…Anayasa Değişikliği Paketi’nin DiliAnayasa: Temel KuruluşHalkoylaması Nedir Ne Değildir?

 

Açıklama: Sayfaların altında ‘Benzer Yazılar’ başlığıyla verilen bağlantılar, sistemin, o sayfada yer alan metinde geçen sözcükler bakımından kurduğu sayımlamalı bağa dayanmaktadır.

 

Öneriler:

Duyurular sayfası

ve 

''32 kısım tekmili birden''

1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29 | 30 | 31 | 32

 

{lang: 'tr'}

Post a Comment

Improve the web with Nofollow Reciprocity.