Yılın Anneleri

Ve Nene Hatun… (*)

 

 

Yarın anneler günü… Geçen kutlamadan bu yana nice ananın ciğeri yandı; onların her biri yılın annesi. Ve nice anne de göçüp gitti… Aramızdan ayrılanlara rahmet, geride kalanlara dayanma gücü, sabır dileyelim.

 

*

Bu evrensel gün ülkemizde elli üç yıldır kutlanıyor. Yılın annesi seçilen ilk büyüğümüz Nene Hatun. Yıl 1955. 

 

Nene Hatun?

 

Tarihimizde kısaca 93 Harbi diye anılan bir savaş vardır: 1877-78 Türk-Rus Savaşı… Nene Hatun, işte bu savaş sırasında Erzurum’da halkın yazdığı ünlü kahramanlık destanı Aziziye Tabyası Savunması’nın yaşayan tek tanığıydı. Yalnızca tanığı mı? O, bir Aziziye kahramanıydı da… Bu özelliği dolayısıyla ilk anneler günümüzde Nene Hatun’a Anneler Annesi unvanı da verilmişti.

 

Nene Hatun, bu unvanları alışından çok kısa bir süre sonra, 22 Mayıs 1955’te, doğum yeri olan Erzurum’da 98 yaşında gözlerini yaşama yumdu.

 

O şimdi, kurtarılması için bir önder olarak savaş verdiği Aziziye Tabyası’nda yatıyor.

 

*

Bugün evrensel bir nitelik kazanmış olan anneler günü nasıl doğmuş?

 

Kısaca şöyle:

 

Yıl 1906. ABD’nin Filadelfiya kentinde yaşayan Ana Jarvis adındaki kız, annesinin ölümüne pek üzülmüş, neredeyse yaşamla olan bütün bağlarını koparmıştır. Bir süre sonra, Jarvis’in bu acısı, onun kafasında güzel bir düşünceye kapı açar: yılın bir gününü annelere ayırmak ve o günü, ayrı kaldığımız annelerimizin anılarıyla süslemek. Jarvis, bu düşüncesini önce arkadaşlarına anlatır; onların da bunu benimsemesiyle hep birlikte kentin belediye başkanına gidip bir anneler günü önerisinde bulunurlar. Belediye başkanı öneriyi pek beğenir ve bu konuda hemen ortak bir girişim başlatılarak güçlü bir kamuoyu yaratılır. Çalışmalar kısa sürede istendiği gibi sonuçlanacaktır: Amerikan Kongresi, mayıs ayının ikinci pazar gününün anneler günü olarak kutlanmasına karar verir.

 

*

Biz anneler gününü kutlamaya başladığımız ilk yıllarda, o gün geldi mi, ilk başta aramızdan ayrılmış olan annelerimizin, ninelerimizin mezarını ziyaret ederdik; hayatta olanlara da bir demet çiçek sunardık. Ne denli doğal olursa o ölçüde değerli sayılırdı bu armağan… Annelerimiz için şiirler söylerdik… Ve şarkılar, türküler okurduk…

 

Sonra sonra, anneler gününe de tecimsel bir nitelik yükledik, onu bir metaya dönüştürdük; her şeyi yapaylığa, maddiliğe indirgediğimiz gibi… Batı’ya benzememek olmazdı.

 

*  *  *

Yıl 1877… Günlerden 7 Kasım… Saatler, günün 8 Kasım’a döndüğü gecenin bir vakti… Erzurum… Yöre halkından çeteci Ermeniler, Aziziye Tabyası'na girerek burayı koruyan   askerleri uykuda yakalayıp kılıçtan geçiriyor… Ölen de öldüren de Osmanlı. Kim bilir, belki de aynı mahallede aynı çeşmeden su içmişler… Ama bir taraf o gece kan içiyor. Ve arkadan gelen Rus askerlerini buyur ediyor Tabya’ya…

 

Bir er baskından yaralı olarak kurtuluyor ve Erzurumlular’a ulaştırıyor bu hayınlığı…

 

Ve sabah ezanının hemen ardından minarelerden dalga dalga yayılıyor acı haber:

 

Ey Erzurumlular!… Moskof askeri Aziziye Tabyası'nı ele geçirdi. Bu iş, içimizden çıkan bazı hainlerin yardımıyla olmuştur: Moskof’a, nankör Ermeniler’in çeteleri kılavuzluk etmiştir. Bu kahpeler, uykudaki askerimizi süngüleyerek düşmanı Tabya’ya buyur etmiştir. Ey ahali!  Vatan elden gidiyor…”

 

Peki, ne olacaktı şimdi? Yanıt duyurunun içinde:

 

Koşun ey ahali!… Eli silah tutan vatanın imdadına koşsun! Ey ahali!… Eli silah tutan vatanın imdadına koşsun!…”

 

Halk hemen yurt savunmasına kalkar: silahı olan silahını, olmayan baltasını, tırpanını kapmıştır… Ve kazma, kürek, sopa, taş…

 

Kadın-erkek Tabya'ya koşanlar arasında Nene de vardır. Nene, yirmi yaşında taze bir gelin… 

 

*

Nene Hatun…

 

Onu bugün anan var mı? Anneler gününde? Doğum günü bilinmiyor ama ölüm yıldönümünde? Ya Aziziye Savunması’nın yıldönümünde?

 

Onun yüreği Aziziye’de atıyor; bilen var mı?!…

 

 

 

İnal Karagözoğlu

Yarımca, 10 Mayıs 2008

 

 

________________

 

(*) 26.4.2007 tarinli ‘Anneler Günü, ‘Ermeni Soykırımı’, Nene Hatun…’ başlıklı yazımdan güncellenmiş bir alıntı.

 

© 2008 İK

{lang: 'tr'}

Post a Comment

Improve the web with Nofollow Reciprocity.