Olmazsa Olmaz Bir İm

 
Genelağdan (internetten) yararlanan hemen herkesin kafasında, bu alanın olmazsa olmazı @ imi dolayısıyla en azından şu sorular oluşmuştur:
  • Adı?
  • Nereden çıkmış?
  • Niye başka bir im değil de bu?
  • Bu ime dilimizde ne demel(yd)i?
 Yazımın anaamacı, son soruya kendimce bir yanıt vermek.
@ imi konusunu araştıracakların ilk yönelecekleri yer genelağdır sanırım. Oraya gidenler, hangisinin özgün olduğu anlaşılamayan birbirinin aynı ya da benzeri metinlerde hemen hemen birbirinden kopyalanmış olan bilgilerle karşılaşmış olmalı.

Bu soruların ilk üçünün yanıtları, söz konusu bilgilere göre özetle şöyle:
  • @ imine Amerikalılar ile İngilizler at-sign (kısaca at), Fransızlar arobase, Almanlar at Zeichen, Japonlar atto maak, İspanyollar ile Portekizler arroba, …diyor.
  • Kimine göre bu im, ilk kez ortaçağın başlarında keşişlerce kullanılmıştır: önemli bir uğraşları İncil’i çoğaltmak olan keşişler, bu elyazması işinde, Latincede içinde, tarafına doğru, yanında anlamlarına gelen ad sözcüğü yerine @ imini kullanmışlar.
İtalyan araştırmacı Giorgio Stabile de, 2000 yılında, bu imin, 14. yüzyıla ait kimi tecimsel Venedik belgelerinde yer aldığını ortaya koymuş: Stabile’ye göre, @, 25,36 litrelik bir ölçü birimi olan amforayı ya da küpü -ya da bu birimlerin her ikisini de- belirtmek için kullanılıyordu (amforanın İspanyolca karşılığı arroba). Yine Stabile’ye göre, bu im, 1885′te de ticari a imi olarak yazı makinelerinde kullanılmaya başladı. @, bu tarihten seksen altı yıl sonra da, eposta imi olarak bilgisayar klavyelerinde yer almış. Babası, ABD’li bilgisayar mühendisi Ray Tomlinson.
  • Tomlinson niye başka bir imi değil de @ imini yeğlemiş, derseniz, ‘hiç kimsenin adında yer almadığı, dolayısıyla, bir karışıklığa yol açmayacağı’ içinmiş… Tomlinson’ın açıklaması böyleymiş. Öte yandan pek çok dilbilimci, @ iminin 18. yüzyıla ait bir buluş olduğunu görüşündeymiş; onlara göre, bu im, bir malın birim fiyatını belirtmede kullanılmıştır: örneğin, 5 elma @ 10 peni (5 elmanın fiyatı 10 peni); 3 bağ (bağlam, demet) maydanoz 1 YTL, der gibi…
Dilimizde Bu İme Ne Demel(iyd)i?
Anladığıma göre, ilk kullananlarınca bu imin yeğlenmiş olmasının nedeni, Latince ad sözcüğünün anlamı. Ne demekti ad?
- İçinde, tarafına doğru, yanında…
Peki… ealtinel@dmail.com deyince ne anlıyoruz?
- dmail.com sunucusunun kullanıcıları içinde yer alan ealtinelEmin Altınel, Acısu Cad. 7 Nu. der gibi; yani,  Acısu Caddesi’ndeki 7 numaralı yerde oturan Emin Altınel.
Öyleyse, ealtinel@dmail.com için yaptığım açıklamadan esinlenerek/yola çıkarak @ imine, içereni demeyi öneriyorum. ealtinel@dmail.com örneğini seslendireyim: ealtınel, içereni dmail com.

İnal Karagözoğlu

Yarımca, 10 Ocak 2007
 
___________
Kaynak: Benim anabilgiler için yararlandığım kaynak, http://arama.hurriyet.com.tr/arsivnews.aspx?id=-244059 oldu.
 © 2007 İK
{lang: 'tr'}

Post a Comment

Improve the web with Nofollow Reciprocity.